Kahve Tüketimi ve Diş Sağlığı: Bilinmesi Gerekenler

Dişlerde Renk Değişikliği Neden Olur?

Kahve, günlük yaşamın en yaygın alışkanlıklarından biri. Sıkça tüketilen kahvenin dişler ve ağız sağlığı üzerinde nasıl bir etki bıraktığı akademik yayınlarda çeşitli açılardan incelenmiştir.

Diş renklenmesi üzerine yapılan bir çalışma, kahvenin kavurma sürecinde oluşan melanoidin adı verilen pigmentlerin diş yüzeyine tutunarak renk değişikliğine yol açtığını gösteriyor. Aynı çalışma, sıcak kahvenin soğuk kahveye kıyasla daha belirgin bir lekelenme etkisi gösterdiğini ve kavurma derecesinin (açık, orta, koyu) bu etkiyi değiştirebildiğini ortaya koymuştur.

İtalyan bir gıda bilimi dergisinde yayımlanan bir başka çalışmada, sığır minesi örnekleri Arabica ve Robusta kahve türlerine maruz bırakılmış; klorojenik asit içeriğinin renklenme düzeyini etkilediği, ancak aynı çalışmada siyah çayın kahveye kıyasla daha belirgin bir renklenmeye yol açtığı bulunmuştur.

Diş Minesi ve Mineral Kaybı Üzerindeki Etkisi

Spektroskopik yöntemlerle yapılan bir laboratuvar çalışması, kahveye maruz kalan diş dokularında kalsiyum ve fosfat oranlarında azalma tespit etmiş; bu durumun minede yüzeysel demineralizasyona ve alttaki dentin dokusunda yapısal değişikliklere yol açtığını bildirmiştir.

Farklı içeceklerin mine üzerindeki aşındırıcı etkisini karşılaştıran bir in vitro çalışmada, sıcak içecekler arasında kahvenin en belirgin aşınmaya (yaklaşık yüzde 29) neden olduğu, kolalı içeceklerin ise genel olarak en yüksek aşınma oranına (yüzde 37) sahip olduğu bulunmuştur. Yakın tarihli bir başka in vitro çalışmada ise kahvenin, meyve suları ve gazlı içeceklere kıyasla mine yüzeyinde daha sınırlı yapısal değişikliğe yol açtığı, etkisinin ağırlıklı olarak yüzeysel lekelenmeyle sınırlı kaldığı gözlemlenmiştir.

Ağız Kuruluğu ve Tükürük Üretimiyle İlişkisi

Kafeinin tükürük akışını azaltarak ağız kuruluğuna yol açtığı sıklıkla dile getirilen bir görüş; ancak konuyla ilgili klinik çalışmaların bulguları net değil. Kafeinli içeceklerin tükürük akışına etkisini inceleyen bir klinik araştırmada, kafeinli içecek tüketiminden bir saat sonra tükürük akış hızında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma saptanmamıştır.

Aynı çalışma, kafeinin çürük oluşumu üzerindeki olası etkisinin doğrudan tükürük azalmasından çok, tüketim sıklığı gibi davranışsal faktörlerle ilişkili olabileceğine dikkat çekmiştir.

Kahve Türü ve Tüketim Şeklinin Etkisi

Araştırmalar, kahvenin diş dokuları üzerindeki etkisinin tek tip olmadığını, kahve türü, kavurma derecesi ve tüketim sıcaklığı gibi değişkenlere göre farklılaştığını gösteriyor. Örneğin Robusta kahvenin Arabica'ya kıyasla daha az renklenmeye yol açtığı, bunun kısmen pH farkından kaynaklanabileceği bildirilmiştir.

Diş üzerine yapılan restorasyon materyallerinin renk stabilitesini inceleyen bir sistematik derleme de, cam iyonomer gibi bazı restoratif materyallerin yoğun kahve tüketiminde renk değişimine kompozit rezinlere kıyasla daha dayanıklı olabileceğini belirtiyor.

Özet

Bilimsel literatür, kahve tüketiminin dişlerde başlıca yüzeysel renklenme ve sınırlı düzeyde mineral kaybına yol açabildiğini, bu etkilerin kahve türü, kavurma derecesi, tüketim sıcaklığı ve sıklığına göre değiştiğini gösteriyor. Kafeinin ağız kuruluğuna doğrudan etkisi konusunda ise bulgular tutarlı değil.

Konuyla ilgili çalışmaların önemli bir kısmı laboratuvar (in vitro) koşullarında yürütülmüş olup, bu bulguların ağız ortamındaki tükürük gibi koruyucu faktörlerle birlikte nasıl seyredeceği hâlâ araştırma konusu.

Kaynakça

1. Measuring Tooth Discoloration from Coffee with HPLC. LCGC International, 2026.

2. Effects of tea and coffee on tooth discoloration. Italian Journal of Food Science, 2024.

3. Spectroscopic examination of enamel staining by coffee indicates dentin erosion by sequestration of elements. Talanta / ScienceDirect, 2018.

4. Analysis of dental erosion induced by different beverages and validity of equipment for identifying early dental erosion, in vitro study. PubMed, PMID: 27427133.

5. Comparative Evaluation of Beverage-Induced Surface Alterations on Dental Enamel: An In Vitro Biomaterial Study. Bioengineering, 2026. DOI: 10.3390/bioengineering13030369.

6. Effect of Caffeinated Soft Drinks on Salivary Flow. Clinical research study (ResearchGate/Academia.edu), 2013.

7. Effect of coffee roasting level on tooth discoloration. Research study, 2025.

8. Color Stability of Tooth-Colored Restorative Materials After Exposure to Arabic Coffee and Black Tea: A Systematic Review. NCBI/PMC, PMC12522515.